Τι είναι ο FIV;

Ο ιός ανοσοανεπάρκειας της γάτας, γνωστός ως FIV (Feline Immunodeficiency Virus), είναι ένας ρετροϊός που προκαλεί χρόνια και εμμένουσα μόλυνση στις γάτες.

Ο ιός μπορεί να οδηγήσει σταδιακά σε ανοσοανεπάρκεια, δηλαδή σε εξασθένηση της άμυνας του οργανισμού. Αυτό κάνει τη γάτα πιο ευάλωτη σε λοιμώξεις, φλεγμονές και άλλα νοσήματα.

Ο FIV προσβάλλει κυρίως τις οικόσιτες γάτες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άγρια αιλουροειδή.

Ποιες γάτες κινδυνεύουν περισσότερο;

Ο FIV μπορεί να προσβάλει γάτες κάθε ηλικίας. Ωστόσο, συχνότερα διαγιγνώσκεται σε γάτες άνω των 2 ετών, με μέσο όρο ηλικίας περίπου τα 6 έως 8 έτη.

Πιο αυξημένο κίνδυνο έχουν:

• Αρσενικοί γάτοι

• Γάτες που ζουν ή κυκλοφορούν έξω

• Γάτες που εμπλέκονται σε καβγάδες

• Γάτες με ιστορικό δαγκωμάτων

• Αδέσποτες ή μη στειρωμένες γάτες

Οι αρσενικοί γάτοι προσβάλλονται συχνότερα, κυρίως επειδή έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμπλακούν σε καβγάδες και να δεχθούν ή να προκαλέσουν βαθιά δαγκώματα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ο FIV μπορεί να συνυπάρχει με άλλες ιογενείς λοιμώξεις, όπως ο ιός λευχαιμίας της γάτας, γνωστός ως FeLV.

Πώς μεταδίδεται;

Η μετάδοση του FIV γίνεται κυρίως μέσω δαγκώματος, καθώς ο ιός υπάρχει στο σάλιο της μολυσμένης γάτας.

Λιγότερο συχνά, η μετάδοση μπορεί να συμβεί:

• Από τη μητέρα στα μικρά μέσω του πλακούντα

• Μέσω του γάλακτος

• Με μετάγγιση αίματος

• Πολύ σπάνια μέσω σεξουαλικής επαφής

Η απλή συμβίωση μεταξύ γατών, το κοινό φαγητό ή η κοινή άμμος δεν θεωρούνται οι βασικοί τρόποι μετάδοσης, εκτός εάν υπάρχουν καβγάδες και δαγκώματα.

Τι συμβαίνει μετά τη μόλυνση;

Μετά το δάγκωμα και την είσοδο του ιού στον οργανισμό, ο FIV πολλαπλασιάζεται αρχικά στον λεμφικό ιστό της περιοχής του τραύματος.

Στη συνέχεια μπορεί να εξαπλωθεί στο αίμα, στον σπλήνα και στο λεμφικό σύστημα διαφόρων οργάνων, όπως:

• Πνεύμονες

• Έντερο

• Νεφροί

• Νευρικό σύστημα

• Μυελός των οστών

Η συγκέντρωση του ιού στο αίμα αυξάνεται σημαντικά από τη δεύτερη εβδομάδα μετά τη μόλυνση και μπορεί να φτάσει στο μέγιστο περίπου στις 6 έως 8 εβδομάδες.

Επειδή ο FIV ενσωματώνεται στο γενετικό υλικό των κυττάρων, οι γάτες παραμένουν μολυσμένες για όλη τους τη ζωή.

Στάδια της νόσου

Η εξέλιξη της μόλυνσης μπορεί να χωριστεί σε τρία βασικά στάδια:

• Οξεία φάση

• Υποκλινική φάση

• Τελική ή προχωρημένη φάση

Η πορεία της νόσου διαφέρει από γάτα σε γάτα και εξαρτάται από την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος, τη γενική κατάσταση του ζώου και την πιθανή ύπαρξη άλλων νοσημάτων.

Οξεία φάση

Η οξεία φάση εμφανίζεται μετά την αρχική μόλυνση και μπορεί να περάσει απαρατήρητη ή να προκαλέσει ήπια έως μέτρια συμπτώματα.

Πιθανά συμπτώματα είναι:

• Πυρετός

• Λήθαργος

• Ανορεξία

• Διάρροια

• Στοματίτιδα

• Διόγκωση λεμφαδένων

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να υποχωρήσουν, δίνοντας την εντύπωση ότι η γάτα έχει αναρρώσει.

Υποκλινική φάση

Μετά την οξεία φάση, πολλές γάτες περνούν σε μία μακρά υποκλινική περίοδο.

Σε αυτή τη φάση η γάτα μπορεί να φαίνεται απολύτως υγιής για χρόνια, παρότι παραμένει φορέας του ιού.

Η γάτα είναι οροθετική, δηλαδή ανιχνεύονται αντισώματα έναντι του FIV, αλλά μπορεί να μην εμφανίζει κανένα εμφανές σύμπτωμα.

Τελική ή προχωρημένη φάση

Στην προχωρημένη φάση, το ανοσοποιητικό σύστημα έχει εξασθενήσει περισσότερο και μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα από διάφορα συστήματα του οργανισμού.

Τα συμπτώματα είναι συχνά χρόνια, επαναλαμβανόμενα ή δύσκολα στην αντιμετώπιση.

Κλινικά συμπτώματα

Στη στοματική κοιλότητα και στον στοματοφάρυγγα μπορεί να εμφανιστούν:

• Στοματίτιδα

• Ουλίτιδα

• Περιοδοντίτιδα

• Δυσκολία στη μάσηση

• Κακοσμία στόματος

Από το ανώτερο αναπνευστικό και τους οφθαλμούς μπορεί να παρατηρηθούν:

• Ρινίτιδα

• Επιπεφυκίτιδα

• Κερατίτιδα

• Ραγοειδίτιδα

• Γλαύκωμα

• Ύφαιμα

Από το γαστρεντερικό μπορεί να εμφανιστούν:

• Διαλείπουσα διάρροια

• Χρόνια διάρροια

• Απώλεια βάρους

• Μειωμένη όρεξη

Δερματολογικά προβλήματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Υποτροπιάζουσες δερματικές λοιμώξεις

• Πυόδερμα

• Δερματοφυτίαση

• Μυκητιάσεις

• Δεμοδήκωση

Νευρολογικά συμπτώματα μπορεί να είναι:

• Αλλαγές στη συμπεριφορά

• Επιθετικότητα

• Τρόμος

• Επιληπτικές κρίσεις

• Νευροπάθειες

• Ακράτεια ούρων ή κοπράνων

Από τους νεφρούς μπορεί να εμφανιστούν:

• Σπειραματονεφρίτιδα

• Χρόνια νεφρική νόσος ή ανεπάρκεια

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται κυρίως με αιματολογικό τεστ που ανιχνεύει αντισώματα έναντι του FIV.

Συνήθως τα αντισώματα μπορούν να ανιχνευθούν περίπου 2 μήνες μετά την πιθανή μόλυνση. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος, ακόμη και αρκετοί μήνες, μέχρι να θετικοποιηθεί το τεστ.

Για τον λόγο αυτό, όταν υπάρχει πρόσφατο ιστορικό δαγκώματος ή πιθανής έκθεσης, μπορεί να χρειαστεί επανάληψη της εξέτασης.

Η διάγνωση αξιολογείται πάντα σε συνδυασμό με:

• Το ιστορικό της γάτας

• Την κλινική εικόνα

• Τον τρόπο ζωής

• Πιθανή έκθεση σε καβγάδες ή δαγκώματα

• Συνύπαρξη άλλων νοσημάτων, όπως FeLV

Τι σημαίνει ένα θετικό αποτέλεσμα;

Ένα θετικό τεστ δείχνει ότι η γάτα έχει εκτεθεί στον FIV και έχει αναπτύξει αντισώματα.

Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η γάτα βρίσκεται σε τελικό στάδιο ή ότι θα εμφανίσει άμεσα σοβαρά συμπτώματα.

Πολλές FIV-θετικές γάτες μπορούν να ζήσουν για αρκετά χρόνια με καλή ποιότητα ζωής, εφόσον παρακολουθούνται σωστά και προστατεύονται από πρόσθετους κινδύνους.

Αντιμετώπιση και φροντίδα

Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει πλήρως τον FIV από τον οργανισμό.

Η αντιμετώπιση βασίζεται κυρίως στη σωστή παρακολούθηση, στην πρόληψη δευτερογενών λοιμώξεων και στη διατήρηση καλής γενικής υγείας.

Συνιστώνται:

• Τακτικός κτηνιατρικός έλεγχος

• Αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις όταν χρειάζεται

• Άμεση αντιμετώπιση λοιμώξεων ή φλεγμονών

• Καλή διατροφή

• Περιορισμός του στρες

• Έλεγχος για FeLV και άλλα λοιμώδη νοσήματα

• Στείρωση, όπου κρίνεται κατάλληλο

• Διατήρηση της γάτας σε ελεγχόμενο περιβάλλον, ιδανικά εντός σπιτιού

Η παρακολούθηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή τα προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν σταδιακά και να χρειάζονται έγκαιρη αντιμετώπιση.

Πρόληψη

Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στη μείωση του κινδύνου καβγάδων και δαγκωμάτων.

Συνιστώνται:

• Διατήρηση της γάτας σε ασφαλές περιβάλλον

• Αποφυγή ανεξέλεγκτης επαφής με άγνωστες ή αδέσποτες γάτες

• Στείρωση, ώστε να μειωθεί η τάση για περιπλάνηση και καβγάδες

• Έλεγχος νέων γατών πριν ενταχθούν σε σπίτι με άλλες γάτες

• Έλεγχος αιμοδοτών πριν από μετάγγιση

• Τακτική κτηνιατρική παρακολούθηση

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή φροντίδα μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στη διατήρηση καλής ποιότητας ζωής για μία FIV-θετική γάτα.